A)Cümle büyük harfle başlar:
Örnekler:
Bir elimde cımbız bir elimde ayna.
Sevdaya mı tutuldun?
B)Dizeler büyük harfle başlar:
Örnek:
“Sevgileri yarınlara bıraktınız
Çekingen, tutuk, saygılı.
Bütün yakınlarınız
Sizi yanlış tanıdı.
C) Özel adlar büyük harfle başlar ve gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır :
1) Kişi adları ve soyadları:
Örnekler:
Mustafa Kemâl Atatürk’ün
Ramiz Kara’nın
2) Takma adlar:
Örnekler:
Muhibbî(Kanuni Sultan Süleyman)
Mehmet Ali Sel(Orhan Veli Kanık)
Server Bedi(Peyami Safa)
3) Kişi adlarından önce ve sonra gelen ünvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar:
Örnekler:
Çolak Salih’e
Tırmıkçı Hüseyin Ağa
Doktor Kemâl’in
Mimar Sinan’ın
Selim Hoca
Kadir Usta
Esra Hanım
Yavuz Bey
4) Akrabalık adı olup lakap veya ünvan olarak kullanılan kelimeler:
Örnekler:
Dayı Kemâl
Nene Sultan
Müslüm Baba
Neşet Baba
Şerife Bacı
Ramiz Dayı
Akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlar.(Kan bağının olmasına gerek yoktur.):
Örnekler:
İlyas abi geldi.
Ramiz dayımı aradım.
Emine teyzeyle görüşeceğim.
5) Saygı bildiren sözlerden sonra gelen makam, mevki, ünvan bildiren kelimeler:
Örnekler:
Sayın Bakan
Sayın Vali
Sayın Rektör
Makam ve ünvan sözleri cümle içinde özel adın yerine kullanılıp kısaltmalı söylendiğinde bu sözlerin ilk harfi büyük, ancak özel adın yerini tutmuyorsa bu sözlerin ilk harfi küçük olur:
Örnekler:
Uzak Doğu’dan gelen heyeti Vali dün kabul etti.
Bakanlık vali olmanın şartlarını yeniden düzenledi.
Vatandaş ilçede Cumhurbaşkanı’nı dinlemeye geldi.
Türkiye’de cumhurbaşkanını artık halk seçiyor.
Toplantı salonuna Vali girince herkes ayağı kalktı.
Ülkemizde vali atamaları zor.
6) Mektuplarda ve resmi yazışmalarda hitaplar:
Örnekler:
Sevgili Kardeşim
Aziz Dostum
7) Hayvanlara verilen özel adlar:
Örnekler:
Maviş
Boncuk
Fındık
Pamuk
8) Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözcükler:
Örnekler:
Müslüman
Hristiyan
Budist
Musevilik
9) Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar:
Örnekler:
Tanrı
Allah
Cebrail
Mikail
Zeus
İlah
Cins isim olarak kullanılan ‘’tanrı, allah, ilâh’’ sözleri küçük yazılır.
Örnekler:
-Eski Yunan tanrıları
-Müzik dünyasının ilâhıdır.
-Amerika’da kaçakçılığın allahları var.
10) Millet, boy, oymak adları:
Örnekler:
Türk
Alman
Kırgız
Oğuz
Özbek
Karakeçili
Kıpçak
11) Dil ve lehçe adları:
Örnekler:
Türkçe
Almanca
Arapça
Fransızca
Tatarca
Kırgızca
Oğuzca
12) Devlet adları:
Örnekler:
Türkiye Cumhuriyeti
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Amerika Birleşik Devletleri
Azerbaycan Devleti
Gagauz Özerk Cumhuriyeti
13) Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan cins isimler küçük yazılır.
Örnekler:
Antep fıstığı
Türk kahvesi
Rus salatası
İngiliz anahtarı
Van kedisi
14) Yer adları (kıta ,bölge, il, ilçe, köy, semt vb.):
Örnekler:
Asya, Afrika
Batı Karadeniz
Kastamonu
Cide
Nasrullah
Kızılay
Bahçelievler
15) Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt, cami,çeşme vb. yapı adları:
Örnekler:
Kastamonu Kalesi
Kız Kulesi
Çankaya Köşkü
Bilge Kağan Anıtı
Ortaköy Cami
Yâdigâr Çeşmesi
16) Gezegen ve yıldız adları:
Örnekler:
Güneş
Ay
Dünya
Merkür
Neptün
Satürn
Halley
Gezegen anlamının dışında terim anlamda kullanılan dünya, güneş, ay kelimeleri küçük yazılır.
Örnekler:
-Sen benim güneşimsin.
-Orhan Kemal, 15 Eylül 1914’te dünyaya gelmiştir.
17) Mahalle, meydan, bulvar, bölge, cadde, sokak, yaka isimleri:
Örnekler:
Mehmet Akif Ersoy Mahallesi
Cumhuriyet Meydanı
Atatürk Bulvarı
Marmara Bölgesi
İstiklâl Caddesi
Şehit Ersin Yener Sokak
Avrupa Yakası
DİKKÂT:
Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran ülke ,şehir, il, ilçe, belde, köy, semt, kasaba, kıta sözleri küçük yazılır:
Örnekler:
Avrupa kıtası Kastamonu şehrinin
Asya ülkeleri Taşköprü ilçesinde
Çaykara beldesinde Tunguz kasabasında
Dere köy
18) Yer adlarında ilk isimden sonra gelen ve deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler:
Örnekler:
Ilgaz Dağı
Yumurtacılar Gölü
Asya Yakası
Çanakkale Boğazı
Ege Denizi
Sakarya Nehri
Süveyş Kanalı
19) Tarihi olay, çağ ve dönem adları:
Örnekler:
Kurtuluş Savaşı
Mohaç Meydan Muharebesi
Cilalı Taş Devri
Lale Devri
Milli Edebiyat Dönemi
Türkiye Büyük Millet Meclisi
20) Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi:
Örnekler:
Türk Dil Kurumunun
Çankaya Lisesine
Emek İnşaat
Zafer Züccaciye
DİKKÂT: Gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
21 Ulusal, resmi ve dini bayramlarda anma ve kutlama günü:
Örnekler:
Cumhuriyet Bayramı
Ramazan Bayramı
Berat Gecesi
Öğretmenler Günü
Dünya Tiyatrolar Günü
Tıp Bayramı
22) Kurultay, bilgi şöleni, çalıştay, açık oturum vb. toplantıların adlarında her kelimenin ilk harfi:
Örnekler:
Uluslararası Türk Dili Kurultayı’nın
Konya Türkçesi Araştırmaları Çalıştayı’na
23) Kitap, makale, tiyatro eseri, kurum adı vb. özel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında ve, ile, ya, sözleriyle mı, mi, mu, mü soru eki küçük harfle yazılır;
Tamamı büyük harfle yazıldığında bu sözler de büyük harfle yazılır.
Örnekler:
Suç ve Ceza
Leyla ile Mecnun
Turfanda mı Turfa mı?
Ya Devlet Başa ya Kuzgun Leşe
Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
SUÇ VE CEZA-LEYLA İLE MECNUN
TURFANDA MI TURFA MI?
YA DEVLET BAŞA YA KUZGUN LEŞE
DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU
1) Akrabalık bildiren kelimeler küçük harfle başlar. (Kan bağının olmasına gerek yoktur.):
Örnekler:
Aysel teyze
Kağan dayı
ve benzerleri
2)Makam ve ünvan sözleri cümle içinde özel adın yerine kullanılıp kısaltmalı söylendiğinde bu sözlerin ilk harfi büyük
Ancak özel adın yerini tutmuyorsa bu sözlerin ilk harfi küçük olur.
Örnekler:
Uzak Doğu’dan gelen heyeti Vali dün kabul etti.
Bakanlık vali olmanın şartlarını yeniden düzenledi.
3) Cins isim olarak kullanılan ‘’Tanrı, Allah, İlah’’ sözleri küçük yazılır.
Örnekler:
Eski Yunan tanrıları
Müzik dünyasının ilahıdır.
4) Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan cins isimler küçük yazılır.
Örnekler:
Antep fıstığı
Türk kahvesi
İSTİSNA:
‘’arap sabunu’’
5) Gezegen anlamı terim anlamı dışında kullanıldığında dünya, güneş, ay kelimeleri küçük yazılır.
Örnekler:
-Sen benim güneşimsin.
-Orhan Kemal, 15 Eylül 1914’te dünyaya gelmiştir.
6)Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran ülke ,şehir, il, ilçe, belde, köy, semt, kasaba, kıta sözleri küçük yazılır.
Örnekler:
Avrupa kıtası Kastamonu şehrinin
Asya ülkeleri Taşköprü ilçesinde
Çaykara beldesinde Tunguz kasabasında
Dere köyde
7)Özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo vb. küçük yazılır.
Örnekler:
Milliyet gazetesi
Türk Dili dergisi
Suç ve Ceza romanı
Kutsal Damacana filmini
Resmi Gazete
